PISA 2025 nəticələri rusdilli üstünlüyün əsas səbəbini göstərir

PISA 2025 Nəticələri və Ümumi Bal Fərqləri

PISA 2025 nəticələri göstərir ki, dil qrupları arasında xam bal fərqləri aydın görünür. Azərbaycan dilində test verən şagirdlərin orta balları riyaziyyatda 419.6, təbiət elmlərində 405.2, oxuda 371.2-dir. Rus dilində test verənlərdə bu göstəricilər müvafiq olaraq 445.2, 436.2 və 392.6 baldır. Bu fərqlər ilkin baxışda rusdilli üstünlüyünü göstərir.

PISA 2025 Nəticələri: Coğrafi Konsentrasiya

Amma xam göstəricilər fonunda şagirdlərin paylanması mühüm rol oynayır. Rusdilli şagirdlərin təxminən 68%-i Bakıda, 75%-i isə Bakı və Abşeron–Xızı zonasında cəmləşmişdir. Azərbaycan dilində test verənlərdə müvafiq paylar daha aşağıdır: 27.5% və 37.2%. Bu, milli səviyyədə müqayisənin fərqli populyasiyaları əhatə etdiyini ortaya qoyur.

PISA 2025 Nəticələri İçində Bakı Müqayisəsi

Bakı daxilində müqayisə apardıqda fərq xeyli azalır. Milli riyaziyyat fərqi 25.6 bal olduğu halda, Bakı üçün bu göstərici cəmi 8.5 bala düşür. Oxumaqda milli fərq 21.4-dən 8 bala enir. Təbiət elmlərində fərq daha davamlı qalır, lakin ümumi diapazondan aşağıdır. Bu o deməkdir ki, şəhər və region fərqləri dil amilinin üzərində dayanır.

PISA 2025 Nəticələri və Məktəb Sosial Tərkibi

Məktəb səviyyəsində sosial-iqtisadi tərkib (SES) ən güclü gizli faktorlardan biridir. Rus dilində test verənlərin 51.5%-i ən yüksək məktəb-SES kvintilində oxuyur. Ən aşağı kvintildə onların payı cəmi 0.4%-dir. Azərbaycan dilində test verənlərdə isə yüksək kvintildə 15.8%, aşağı kvintildə 22.9% şagird var. Belə paylanma məktəb mühitinin, valideyn gözləntilərinin və tədris imkanlarının fərqliliyini göstərir.

PISA 2025 Nəticələri: Eyni Məktəb Daxilində Müqayisə

Eyni Bakı məktəbində Azərbaycan və rusdilli şagirdləri müqayisə etdikdə fərqlər kəskin azalmağa davam edir. Bu təhlilə görə riyaziyyatda fərq təxminən 6.2 bal, təbiət elmlərində 14.4 bal, oxuda isə 6.7 bala endirilir. Yəni fərq ölkə səviyyəsindəki xam göstəricilərdən daha azdır, məktəb kontekstində isə daha da kiçilir.

PISA 2025 Nəticələri: Zaman üzrə Dəyişmə

2022 ilə müqayisədə dəyişikliklər də diqqət çəkir. 2022-ci ildə Bakıdakı rus bölməsi üstünlüyü riyaziyyatda 35.5, təbiət elmlərində 48.3 və oxuda 44.4 bal idi. 2025-ci ildə həmin üstünlüklər Bakıda xeyli azalıb, bu isə tendensiyanın sürətlə dəyişdiyini göstərir.

Qısa nəticə: PISA 2025 nəticələri göstərir ki, rusdilli qrupun yüksək nəticələri əsasən coğrafi və məktəb səviyyəli seçkilərlə bağlıdır. Dil amili tək başına əsas izah deyil; məktəb SES-i və regional konsentrasiya daha böyük rol oynayır.