Mən "cındır" olmaq istəmirəm, ATA - İlkin Mustafayev YAZIR

Bu gün çox nadir hallarda etdiyim bir şeyi elədim, özümü onun yerinə qoydum–atasının “Cındır” adı verdiyi uşağın. Və bir anlıq düşündüm ki, axı bu lənətə gəlmiş kəlmə dilimizdə hara fırlatsaq, yaxşı mənada səslənmir. Ən yaxşı halda “köhnə” kimi yoza bilərik.

Axı, bir ata isə yeni anadan olan uşağını niyə ən yaxşı halda köhnə adlandırsın ki? Bu hadisə yadıma iki məsələni saldı:

Kəndimizdə bir yeniyetmə vardı, adını Quzu qoymuşdular. Buna səbəb isə onun babasının adının Məmməd, ləqəbinin isə “Quzu” olması idi. Məmməd kişi öz ölməzliyini böyük nəvəsinə Məmməd adını qoyaraq əbədiləşdirdiyini düşünürdü. Tale bizim fağıra onun “kliçka”sını qismət eləmişdi. Niyəsə Məmməd kişi 80 yaşına çatsa da, quzuluqdan çıxa bilməmişdi, ona görə də lənətə gəlmiş, xəstə təxəyyüllərimiz bizdən daha birini quzu etməli və Quzu da adının qurbanına çevrilməli idi.

Onu belə də adlandırdılar və gəncimizi hələ öz kəndimizdə lağa qoymaqları azmış kimi, əsgərlikdə daha da “sındırdılar”. Ona hər yuxudan duranda eyni sual ünvanlanırdı: “Bala, sən bu gün də qoyun olmamısan?”. Bu isə Quzunu həyatla oyunda 150-0 geriyə salmışdı.

Elə indi də salıb, Quzu öz adından utanır və adının quzuluğundan heç bir əsər qalmayıb. Tale ona nəsib etdiyi utanc sayəsində o artıq qocalıb və belə demək olarsa, ruhu qoca bir qoyundan fərqlənmir.

Hələ Qafqaz Universitetində işlədiyim müddətdə bığlı-saqqallı, bəlkə də 2-3 uşaq atası, ailəsinin ağsaqqalı olan bir kişinin gəlib, qarşımda dayanaraq yarım saat var-gəl etdikdən sonra, “Adım Aynurdur, amma xahiş edirəm bunu burada sizdən başqa heç kim bilməsin” deməsini də unuda bilmirəm. Mən onların hər ikisinin adını deyərkən utandıqlarını gördüm və mənzərə çox ağır idi.

Bu günkü hadisəni eşitdikdən sonra yenidən sarsıldım və özümü həmin Cındır adı verilən şəxsin yerinə qoydum. Düşündüm ki, bəlkə də həmin şəxs atasının fəxrlə onun adını Cındır yazdırıb, doğum şəhadətnaməsini evə gətirdiyi ilk anda taleyilə barışıb. Bəlkə də dünyadan bixəbər körpə beşiyində saatlarla ağlayıb, amma anası onun bu rəzalətə etiraz etdiyini anlamayıb və sadəcə qarnı ac olduğu üçün ağladığını düşünüb. Bəlkə də adı bu şəkildə yazdırılan körpə həmin vaxt atası ilə dialoq qura bilsəydi, ona hansısa suallar verərdi.

Misal üçün bu şəkildə: “Ata, niyə mənə belə bir ad qoyursan? Axı mən sənə neynəmişəm ki, məni elə doğulduğum ilk günlərdən rüsvay edirsən? Bəlkə mən sənin 9 ay əvvəl içkili halda etdiyin səhvinin nəticəsiyəm, buna görə belə edirsən? Yoxsa mənim olacağımı aylar sonra öyrəndin, amma anamı aborta aparmağa pulun olmadığı üçün adımı belə qoyaraq, məndən qisas alırsan? Ata, istənilən halda mən haqlı, sən isə haqsızsan. Axı mən sənin “məhsulunam”, mənim bu həyata gəlməyimə qərar verən sənsən, mən yox. Axı sən bilmirsənmi ki, valideynin övlad qarşısındakı üç əsas öhdəliyindən biri də ona yaxşı, xoşagələn ad seçməsidir, amma sən elə ilk imtahandan “iki” aldın?. Axı sən bununla məni təkcə indi yox, gələcək övladlarımın yanında da “podvalit” elədin. Bəs mənim övladım gələcəkdə məktəbə, universitetə, hərbi xidmətə gedəndə “Filankəsov Filankəs Cındır oğlu” sözünü deyərkən başını soxmağa deşik axtarmayacaqmı? Bu suallarım sonsuzdur, saatlarla əlavə sual verə bilərəm. Amma nə hacət. Əsas sualım isə budur: Niyə də, ata, niyə?”

Xəbəri oxuduqdan sonra qulaqlarımda hələ də həmin şəxsin sanki ah-fəqanı səslənir. İstənilən halda, bir valideynin “cındır çıxardığı” övladının cəmiyyət də “cındırını çıxaracaq”. Heç olmasa ən sadə valideyn borcumuzu yerinə yetirək, övladlarımıza təmiz, fəxr edəcəkləri adlar qoyaq. Əks halda, cındırlar lağa qoyulduqca onları cındır edənlər söyüş sahibi olacaqlar. Ağac quruyanda əkəninin söyüldüyü kimi...