Azərbaycanda internet niyə bu qədər zəifləyib? - AÇIQLAMA
"Ötən il biz qarşıdakı dövrdə Azərbaycan İnternetini gözləyən hansı təhlükələr və problemlərin ola biləcəyini bildirmişdik. Təəssüf ki, həmin problemlər artıq bir neçə gündür ki, hər bir internet istifadəçisini narahat etməyə başlayıb. Belə ki, Azərbaycan İnternetinin keyfiyyəti son zamanlar hədsiz dərəcədə pisləşib".
Bu fikirləri GoldNews.Az-a “Multimedia” İnformasiya Sistemləri Texnologiyaları Mərkəzinin direktoru Osman Gündüz səsləndirib. Onun sözlərinə görə, bu, əsasən 3 səbəblə bağlıdır:
1. Çox güman ki, pisləşmə məhz əksər yerli provayderlərin əsas backbone provayder - Delta Telekom –a olan borcları ilə bağlıdır. Heç kim üçün sirr deyil ki, dövlət və özəl provayderlərin bu şirkətə 30 milyon manat borcu yaranmışdı. Delta xəbərdarlıq edirdi ki, ya internet kəsiləcək, ya məhkəməyə verəcək və s. Güman ki bu borcları əldə edə bilməyən Delta-nın beynəlxalq operatorlar qarşısında problemləri yaranıb və bu da təbii ki ilk növbədə ya ölkəyə daxil olan internet trafikdə, ya da provayderlərə verilən internet sürətində özünü göstərməliydi. Delta-nın onlayn statistikasından görsənir ki, ölkəyə daxil olan trafik dəyişməyib. Deməli Delta bütün borclu provayderlərin internetini kəsməyin ciddi rezonans yaradacağını düşünərək, görünür ki, borcluların trafikindən xeyli azaldıb.
2. Azərbaycan İnternetindəki keyfiyyətsizliyin 2-ci səbəbi güman ki, beynəlxalq yarışların keçirildiyi ərəfədə təhlükəsziliklə bağlı aparılan filtrasiya (süzgəcləmə) ilə bağlıdır. Güman ki, təhlükəsizliklə bağlı hansısa əməliyyat -axtarış tədbirləri çərçivəsində belə bir filtrasiya aparılır. Təbii ki süzgəcləmənin xarakterindən, avadanlıqların keyfiyyətindən asılı olaraq sürət az və çox dərəcədə azala bilir.
3. 3-cü səbəb isə məlum, köhnə problemdir. Aidiyyatı dövlət qurumlarının nəzarətinin yetərli olmadığı şəraitdə bəzi Provayderlər həmişə olduğu kimi istifadəçiləri “çəkidə aldadırlar”. Yəni onlar öz istifadəçilərinin sayına uyğun olan həcmdə trafik almırlar. Provayderlər müqavilədə nəzərdə tutulan sürəti deyil, qəsdən daha az həcmdə trafik verir. Adicə mobil operatorların abunəçilərinin sayı ilə aldığı internet trafikin həcmini müqayisə etdikdə bunu görmək olar.
Təəssüf ki bütün bu qeyd olunanlarla bağlı tənzimləyici qurum olan, həmçinin də qanunvericilikdəki son dəyişikliklərə görə məhkəmə qərarı olmadan da internet resursları bağlamaq səlahiyyəti əldə edən NRYT Nazirliyi və backbone provayderlər ya qabaqcadan, ya problemin baş verdiyi anda heç bir açıqlama verməyiblər. Bu isə doğru yanaşma deyil.
Ekspert qeyd edib ki, hazırda Azərbaycan interneti bütün sahələrə inteqrasiya edib, vətəndaşlar, dövlət qurumları, özəl və qeyri dövlət sektoru internetdən həm informasiya münasibətlərinin qurulması, həm də digər müxtəlif məqsədlər üçün istifadə edirlər. İnternetin üzərində biznes quranlar var, xidmət göstərənlər var, təhsil və səhiyyə xidmətləri göstərənlər var, xeyli dövlət xidmətləri bunun üzərindədir.
"Odur ki, düşünürük ki, adı çəkilən qurumlar baş verənlərlərlə bağlı rəsmi açıqlamalar yaymalıdırlar, gözləntilərlə bağlı informasiyalar, tövsiyyələr verməlidirlər. Provayderlərə ictimai və dövlət nəzarəti gücləndirilməlidir. NRYTN monitorinqlər aparmalıdır. İstifadəçilər də öz provayderlərindən müqavilədə nəzərdə tutulan sürəti daha ciddi tələb etməlidirlər, problemlərlə bağlı aidiyyatı dövlət qurumlarına müraciət etməlidirlər.
