Türk dünyasında ortaq dil müzakirəsi: Türkoloqdan diqqətçəkən fikir

Ortaq Türkcə yaxınlaşmasının təbii mənbəyi

Ortaq türkcə ideyası Özbəkistanda baş verən dialoqun ardından yenidən diqqət mərkəzinə düşüb. Azərbaycan və özbək rəsmiləri öz dillərində danışıb və bir-birilərini anladı. Bu, uzun illərin ayrılığına baxmayaraq dildə təbii yaxınlaşmanın göstəricisidir.

Əkbər Qoşalı bildirir ki, ortaq türkcəni süni yollarla formalaşdırmaq doğru deyil. O, hər bir türk dilinin milli və ədəbi şəxsiyyətini qorumağın vacibliyini vurğulayır. Dilçilərin laboratoriya işi bəzənsə də, əsas dəyişiklik həyatın içindən gəlməlidir.

Ortaq Türk Əlifbası və praktiki addımlar

Ekspertin sözlərinə görə, ortaq əlifba əməkdaşlığı asanlaşdırar. Hazırda 34 hərfdən ibarət model üzərində razılıq mövcuddur və tətbiq istiqamətində işlər gedir. Yazılı mətnlərin oxunaqlılığı artdıqca, danışıqda qarşılıqlı anlaşma sürətlənəcək.

Azərbaycan, Türkiyə, Qazaxıstan və digər tərəfdaşların təhsil və mədəni əməkdaşlığı vacibdir. Məktəblərdən universitetlərə qədər dərslərin qarşılıqlı təşkili, terminoloji lüğətlərin hazırlanması və altyazılı yayımların artırılması tövsiyə olunur. Bu addımlar dil yaxınlaşmasını sürətləndirə bilər.

Ortaq Türkcə Modeli: rəqabətdən yox, birlikdən doğmalıdır

Qoşalı xəbərdarlıq edir ki, bir dilin üstün tutulması süni rəqabət yarada bilər. O, müxtəlif türk dillərinin zənginliyinin qorunmasının əhəmiyyətini önə çəkir. Bizim gücümüz müxtəlif, eyni kökdən gələn zənginlikdədir.

Türk Dövlətləri Təşkilatı, TÜRKSOY və akademik dairələr arasında artan təmaslar bu məsafəni qısaldır. Əməkdaşlıq yalnız əlifba ilə məhdudlaşmamalıdır. Kitab mübadiləsi, media layihələri və tələbə mübadiləsi gündəlik ünsiyyəti gücləndirəcək.

Əsas məqsəd dilləri bir-birinə çevirmək deyil, vasitəçisiz anlaşmanı təmin etməkdir. Belə yanaşma həm mədəni müxtəlifliyi saxlayar, həm də qarşılıqlı anlaşmanı dərinləşdirər.