Anası yaşda qadınla yatan uşağın acı taleyi - Atasının sevgilisi imiş...
GoldNews.Az Nobel mükafatçısı, məşhur türk yazar Orxan Pamukun son romanından parça təqdim edir.
Qeyd edək ki, roman hələ dilimizə tərcümə edilməyib. Bu parça “Qırmızı saçlı qadın” romanından Azərbaycan dilində yayımlanan ilk mətndir.
Binaya yüz metr qalmış badam ağaclarından birinin altında dayandıq. İlk o durdumu, yoxsa, mən durdummu, indi də xatırlamıram. Onu çox ağıllı və şəfqətli biri kimi tanıyırdım. Səhnədən gözlərimin içinə baxdığı zaman üzündə gördüyüm güclü və optimist ifadəylə, şirinliklə, şəfqətlə gülümsədi. O anda teatrda ağlayan ata döyüşçüylə oğlunu seyr edərkən hiss etdiyim peşmanlıq duyğusu keçdi içimdən. ”Turqay İstanbuldadı bu axşam”, dedi. “Sən də atan kimi araq sevənsənsə, onun şüşəsindən bir qədəh verim sənə”. “Məmnun olaram”, dedim. “Ərinlə da tanış olarıq”. ”Ərim Turqaydı, işdədi “, dedi. Bu yaxınlarda oturub içmisiniz”. Heyrətlə anladığım şeyi həzm edə bilim deyə bir az susdum. ”Turqay özündən yeddi yaş böyük bir qadınla evləndiyi üçün bəzən utanıb evli olduğumuzu gizlədir”, dedi. “Yaşının az olmasına baxma, çox ağıllı, çox yaxşı ərdir”. Yenidən getməyə başladıq. “Mən də düşünürdüm ki, görəsən ərinlə harda içmişəm” “O axşam Turqayla restoranda arağ içmisiz. Yarım şüşə yenə var evdə. Köhnə Maoçu dostun yerli konyakı da var. O da yaxınlarda qayıdacaq, biz də çıxıb gedəcəyik. Sənin üçün darıxacağam, ərköyün bəy! ” “Necə?” “Bilirsən, bizim onsuz da buradakı günlərimiz sona çatdı”. “Mən də çox darıxacağam səninçün.” Mənzilin qapısında bədənlərimiz bir-birinə əməlli yaxın idi. Bu halda onu düşünmək başımı gicəlləndirirdi. Açarını çıxarıb küçə qapısını açanda “Arağ üçün buz və ləbləbi də var”, dedi. “Ləbləbiyə ehtiyac yoxdur”, dedim – tələsirəm çox qala bilməyəcəm tərzində. Küçə qapısı açıldı, zülmət qaranlıq, dar bir girişdən keçdik. Zil qaranlıqda açarlığındakı o biri açarı axtardığını hiss eşidirdim. Bu an alışqanı yandırdı və alovunun işığındakı qorxuducu kölgələr arasında açarı və kilidi tapdı, qapını açıb evə daxil oldu. Giriş işıqlarını yandıranda mənə sarı dönüb, gülümsəyərək: “Qorxacaq bir şey yoxdur”, dedi. “Bax, anan yaşındayam”.
O gecə həyatımda ilk dəfə bir qadınla yatdım. Çox sarsıdıcı və çox gözəl idi. Bir anda həyat, qadınlar və özüm haqqında bütün düşüncələrim dəyişdi. Qırmızı saçlı qadın mənə özümü və xoşbəxtliyi öyrətmişdi. Otuz üç yaşı var idi; yəni mənim yaşadığımın düz iki mislini yaşamışdı; amma on mislini yaşamış kimi idi. O gün aramızdakı yaş fərqinə, məktəb və məhəllə uşaqlarının çox maraq və heyranlıq duyacağı bu məqam üzərində dayanmadım. Yaşadıqlarımın detallarını heç kimə danışmayacağımızı da elə o an hiss edirdim. Buna görə yoldaşlarımın da maraqla gözlədiyi, ancaq danışsam çoxunun “gopdur” deyəcəyi detallara girməyəcəyəm. Amma qırmızı saçlı qadının bədəninin onsuz da təxmin etdiyim kimi çox yaxşı olması və sevişərkən rahat, cəsur, hətta bir az ədəbsiz davranışları yaşadığım şeyi daha da inanılmaz edirdi. Həm Turqayın arağının sonuna çıxdığımdan, həm də köhnə evini otel kimi istifadəyə verən Maoçunun köhnə konyakından son anda bir stəkan içdiyim üçün gecə yarısından xeyli keçmiş Öngörəndən çıxanda normal gəzə bilmir və yuxu görürmüş kimi, yaşadığım hər anı sanki çöldən görürmüş kimi hiss edirdim. Nə qədər xoşbəxt olduğumu da, sanki özüm deyil, məni çöldən görən bir başqası düşünürdü. Qəbiristanlığın yoxuşunu çıxanda içimi Mahmud usta qorxusu aldı. Hiss etdiyim coşğulu, poetik şeyləri onun danlaqlarından qorumaq istəyirdim. Həm də qısqana da bilərdi. Qəbiristanlıqdan (bayquş da artıq yatmışdı) sonra kəsə olsun deyə ortasından keçdiyim boş ərazilərin birində ayağım bir çıxıntıya ilişib yavaşca yombalandım və yuxarıdakı işim-işım işıldayan səmanı gördüm. Aləmin, hər şeyin nə gözəl olduğunu indi fərq etmişdim. Hara tələsirdim? Mahmud ustadan niyə bu qədər qorxurdum? Qırmızı saçlı qadının dediyi doğrudursa, o da sarı çadıra girib tamaşanı seyr etmişdi. Nədənsə qısqanır, teatrdan sonra görüşüb danışdıqlarına inana bilmir, bunları unutmaq istəyirdim. Digər tərəfdən qırmızı saçlı qadın kimi bir qadınla yatmış olduğum üçün özümə əminliyimin artdığını anlayır, hər şeyi bacaracağımı hiss edirdim. Quyudan su çıxmayacaqdı, amma mən pulumu alıb dönəcək, hazırlığa gedəcək, universitet imtahanında yaxşı bal toplayacaq, yazar olacaq, bu qarşımdakı ulduzlar kimi fasiləsiz işıldayan həyatım olacaqdı. Bir taleyim var idi, bəlli taleh; onu görür, qəbul edirdim. Bəlkə qırmızı saçlı qadın haqqında bir roman da yazacaqdım. Bir ulduz axdı. Gördüyüm aləmlə başımın içindəki aləmin üst-üstə düşdüyünü dərindən hiss edərək iyul səmasına var gücümlə yaxınlaşdım. Sanki onları oxuya bilsəydim ulduzların nizamı mənə həyatımın bütün sirlərini verəcəkdi. Onsuz da hər şey gözəl idi, hər şey ulduzlar kimi idi. Yazar olacağımı da o gecə yaxşıca anladım. Bunun üçün insanın sadəcə baxması, görməsi, gördüyünü anlaması və sözlərə çevirməsi lazım idi. Qırmızı saçlı qadına qarşı içim təşəkkürlə dolu idi. Ətrafla başımdakılar birləşmiş, tək bir mənaya çevrilmişdi. Yenə bir ulduz axdı. Bəlkə də o ulduzu bir tək mən görmüşdüm. Mən mövcudam deyə düşündüm. Bu gözəl bir duyğu idi. Çəyirtkələrin “tık-cık-tık- cık” ları kimi ulduzları da saya bilərəm. Mən buradayam: 1,2, 3, 5, 7, ll, 13, 17, 19, 23, 29, 31…
Kürəyimdə, boynumun ardında otları hiss edir, bədənimdə qırmızı saçlı qadının toxunuşlarını xatırlayırdım. Zalda, divanın üstündə, işıqların hamısını söndürmədən sevişmişdik. Qırmızı saçlı qadının bədəni, böyük döşləri və mis rəngi dərisinin üzərinə düşən işıq gözümün qarşısından getmir, gözəl dodaqlarını, öpüşlərini, bədənimin hər nöqtəsinə toxunuşunu xatırlayır, onunla yenidən sevişmək istəyirdim. Amma təbii, sabah əri Turqay İstanbuldan dönəcəkdi və sevişməyimiz qeyri-mümkün idi.
Öngörəndəki tənha axşamlarda Turqay mənə yaxınlıq göstərmiş, xoş niyyətlə yoldaşlıq etmişdi. Mən isə, İstanbula getdiyi gecə yoldaşımın gözəl arvadı ilə yataraq ona xəyanət etmişdim. Bunun səhv olduğunu, etibarsız biri olmadığımı öz özümə sübut etmək üçün dumanlı beynimdə günahımı yumaq üçün bəhanələr axtarırdım: qırmızı saçlı qadınla öz –özümə – Turqayın ər-arvad olduğunu öyrəndiyimdə ox artıq yaydan çıxmışdı, onsuz da – dedim. Həm Turqay da qırx illik dostum deyildi ki. Cəmi üç dörd dəfə görmüşdüm onu. Onsuz da hərbçilər üçün göbək atan, ədəbsiz əhvalatlar danışan, yersiz yurdsuz köçəri teatrçılar ailə dəyərlərini önəmli bilməz. Bəlkə də Turqay da arvadını başqaları ilə aldadır. Bəlkə də bir-birlərinə macəralarını danışırlar. Bəlkə qırmızı saçlı qadın sabah mənimlə keçirdiyi saatlardan Turqaya söz açacaq. Amma bəlkə də bunu etməyəcək, məni unudacaq. Keyfim qaçmış, çadır teatrının seyr edərkən hiss etdiyim peşmanlıq duyğusuna qapılmışdım. Tamaşanı seyr edərkən bu duyğunu niyə yaşadığımı dərk edə bilmirdim. Oxşar tamaşanı Mahmud ustanın seyr etməsi isə içimdə bir qısqanclıq duyğusu oyandırırdı. İkisi, qırmızı saçlı qadın ilə Mahmud usta görəsən teatr xaricində heç görüşmüşdülərmi? Quru otların üzərində ayaq səslərim kiçik, yazıq quyuçu çadırımıza yaxınlaşırdı. Göy nə qədər geniş, aləm nə qədər intəhasız idi, amma indi o kiçik yerə girəcəkdim, hər şey daralacaq. Mahmud Usta yatmışdı. Səssizcə yatağıma girirdim ki, səsləndi. “Harda idin?” “Yuxu aparıb, qalmışam”.
“Məni oturduğumuz masada tək qoyub getdin. Teatrdaydın?” “Xeyr”.
“Saat dörddü. Sabah istidə, yuxusuz necə işləyəcəksən?” “Araq içirdilər, ürəyim sıxılırdı”, dedim. “Çox isti idi. Bura qayıdanbaş ulduzlara baxa-baxa qalmışam. Yuxu aparıb məni. Xeyli yatdım, usta”. “Oğlum, yalan danışma! Quyu zarafata gəlməz. Bax su çıxhaçıxdadır”. Cavab vermədim. Mahmud usta çölə çıxdı. Çadırın aralığından ulduzlara baxa-baxa Mahmud ustanı yaddan çıxarıb yatacağımı düşünürdüm, ancaq fikrim onda qaldı. Niyə teatra gedib getmədiyimi soruşmuşdu? Mahmud usta məni qısqana bilərdimi. Qırmızı saçlı qadın kimi mədəni bir teatr aktrisası əlbəttə Mahmud usta kimi bir kəndli ilə maraqlanmazdı. Amma qırmızı saçlı qadınının sağı-solu bəlli deyildi. Elə buna görə dərhal ona aşiq olmuşdum. Çadırdan çıxıb Mahmud ustanın dalınca getdim. Gözlərimə inana bilmirdim, amma gecənin bu xavtında Öngörənə gedirdi. İçimdə izaholunmaz bir qısqanclıq və qəzəb hiss etdim. İntəhasız gecənin dərinliklərində, ulduzların işıltısıyla Mahmud ustanın qaranlıq kölgəsini güclə seçilirdi.
“Qırmızı saçlı qadın” romanından parça
Tərcümə: Sərdar Amin, a24.az
