Pensiya yaşı artır: qadınları hansı dəyişikliklər gözləyir?
Qadınların pensiya yaşı 65-ə qalxır
İyulun 1-dən etibarən qadınların pensiya yaşı rəsmi olaraq 64,6-dan 65-ə çatdırılır. Qanuna görə, azı 25 il sığorta stajı olan şəxslər bu dəyişikliyin predmetidir və kişilərlə pensiya yaşı bərabərliyə gətirilir.
Pensiya yaşının mərhələli tətbiqi
2017-ci ildən etibarən pensiya yaşı hər il altı ay artırılırdı. Bu proses mərhələli şəkildə davam edib və 2026-cı ilin yayında tamamlanır. Dəyişikliklər "Əmək pensiyaları haqqında" qanun əsasında həyata keçirilir.
Pensiya siyasətinin iqtisadi əsasları
Hökumət islahatı demoqrafik dəyişikliklər və pensiya sisteminin maliyyə davamlılığının qorunması ilə izah edir. Artan orta ömür və əmək bazarındakı dəyişikliklər qərarın əsas arqumentlərindəndir.
Ekspert rəyi: maliyyə yükü və beynəlxalq kontekst
İqtisadçı Xalid Kərimli bildirir ki, pensiya yaşının artırılması büdcə yükünü azaltmağa yönəlib. O, qeyd edir ki, bir çox inkişaf etmiş ölkələrdə pensiya yaşı 65-dir, lakin gözlənilən ömür daha yüksəkdir.
Orta ömür və pensiya müddəti
Rəsmi statistikaya görə, Azərbaycanda qadınların orta ömür müddəti 78,4 ildir. Bu göstərici nəzərə alınanda qadınlar ortalama 13,6 il pensiya ala bilərlər.
Müqayisə və fərqlər
Ekspertə görə, pensiya yaşı 65 olsa da, ölkələrlə müqayisədə gözlənilən ömür fərqi vacib amildir. Azərbaycan üçün bu fərq pensiya müddətinin nisbətən qısa olmasına səbəb olur.
Beynəlxalq nümunələr və yerli çağırışlar
Bəzi ölkələrdə pensiya yaşı və orta ömür fərqlidir. Məsələn, Fransa, İtaliya və İspaniyada orta ömür daha yüksəkdir; həmin ölkələrdə pensiya yaşı da oxşar və ya yüksəkdir. Azərbaycanda isə pensiya formullarının və hesablamaların yenidən gözdən keçirilməsi müzakirə olunur.
Hesablama metodikası üzərində təkliflər
Kərimli vurğulayır ki, hazırkı pensiya hesablamalarında istifadə olunan gözlənilən pensiya alınma müddəti təxminən 11 il götürülür. Metodikanın dəyişməsi və daha ədalətli yanaşmanın tətbiqi pensiya məbləğlərinə təsir edə bilər.
Sosial reaksiya və nə gözlənilir
Qadınların pensiya yaşının artırılması ictimai müzakirələrə səbəb olub. Məsələ həm sosial ədalət, həm də iqtisadi dayanıqlıq prizmasından müzakirə olunur. Gələcəkdə pensiya sistemində əlavə dəyişiklər gündəmə gələ bilər.
