"Bir gün pərdə qalxacaq və hər birimiz bu satirik teatrı izləmək məcburiyyətində qalacağıq" - Emil Adışov

Azərbaycanda ilk onlayn sorğu portalının təsisçisi və baş redaktoru, həmçinin hazırda ana dilində ilk satinalma bloqu olan www.adishov.com bloqunun müəllifi Emil Adışov GoldNews.Az-a müsahibə verib. Həmin müsahibəni təqdim edirik:

Qeyd edə ki, E. Adışov 1988-ci ildə Bakı şəhərində anadan olub. Qafqaz universitetini bitirib. 18 yaşından ticarətlə məşğul olub. Bir çox treninq və beynəlxalq konfransların iştirakçısdır. 2010-cu ildə "Meqa group" şirkətində fəhlə kimi işə başlayıb, qısa müddətdə baş operator, mühasib ve direktor köməkçisi vəzifəsinə yüksəlib. 2013-cü ildə Avrora şirkətində audit kimi fəaliyyətə başlayıb. Hal-hazırda Avrora şirkətində, Araz, Bazarstore ve Bravo supermarket şəbəkələrinin bölgə müdiri vəzifəsində çalışır. İlk onlayn sorğu portalının təsisçisi və baş redaktoru olub. Həmçinin hazırda ana dilində ilk satınalma bloqu www.adishov.com bloqunun muəllifidir. Kitab oxumaq və toplamaq, futbol oynamaq əsas hobbilərindəndir.

Emil bəy, karyeranız demək olar ki, pərakəndə, qida sektoru ilə bağlıdır. Təsadüf nəticəsində belə alınıb, yoxsa bu sahəyə xüsusi marağınızmı vardı?

- Yox heç bir marağım olmayıb. Tamamilə təsadüf nəticəsində pərakəndə sektoruna gəlmişəm. Onsuz da, şərqşünas birinin bu sektora gəlməsi başqa cür də ola bilməzdi. Sadəcə gənc yaşlarımdan ticarətlə məşğul olmağım bu sektorda özümü sınamağa imkan verdi. Amma pərakəndə sektoruna gəlişim “Sarı” və “Megastore” maketlər şəbəkəsinin daxil olduğu “Mega Group” şirkətinin rəhbəri Eşqin İsmaillinin adı ilə bağlıdır. Yadıma gəlir. 2010-cu ildə Eşqin bəylə işə başlayanda üfüqdə məni nələrin gözləyəcəyini bilmirdim. Eşqin bəy bu sektorda mənə hər şeyi öyrətdi. Sıfırdan yuxarı necə qalxmağı belə. 2010-cu ildə 200 manat maaşla, bildiyimiz fəhlə kimi Eşqin bəyin yanında işə başladım. 3 il ərzində bütün mərhələləri addım-addım keçdim. 3-cü ilin sonunda artıq Eşqin bəyin köməkçisi, şirkətin baş operatoru və mühasibi idim. Onun mənim üzərimdə çox böyük əziyyəti və əməyi var.

Uzun müddətdir ölkəmizin ən böyük distribütorlarından olan Avrora şirkətində çalışırsınız. Bəzi peşəkarlar böyük şirkətlərin insanları passivləşdirdiyini qeyd edirlər. Bununla razısınızmı? Böyük şirkətlərin müsbət və mənfi tərəflərini bir də sizdən dinləyək?

- Şirkətdən şirkətə fərqli ola bilər. Amma insan çalışdığı şirkəti nə qədər mənimsəyərsə, orada passivlikdən söhbət gedə bilməz. Təbii ki, burada şirkətlərin də üzərinə bir çox işlər düşür. “Acun medya” və “TV8” kanalının sahibi Acun Ilıcalı bir müsahibəsində “mənim işçilərim şirkəti məndən daha çox istəyir” demişdi. Belə yerlərdə hansı passivlikdən söhbət gedə bilər axı? Passiv iş və həyat tərzi mənim xislətimə yad anlayış olduğu üçün, ümumiyyətlə öz adıma bu fikirlə razı deyiləm. “Avrora” kimi şirkətdə isə bu qətiyyən mümkün deyil. İşlər o qədər çox və dinamikdir ki, passiv qalmaq mümkünsüzdür. Böyük şirkətlərin müsbət cəhəti yaxşı təminat, perspektiv, böyük kollektiv və netvörk imkanlarının böyük olmasıdır. Daimi rəqabət və gərgin fəaliyyət bezdirici olduğu üçün mənfi cəhətlər kimi qəbul oluna bilər. Avrora həm də istehsalçı şirkətdir. İstehsal bu günün Azərbaycanı üçün həyati əhəmiyyət kəsb edir. Şirkət məhsul portfelini genişləndirməyi düşünürmü? Sirr deyilsə, hansı sahələrdə bizləri yeniliklər gözləyir?

- Hazırda istehsal ölkəmizin vacib məsələlərindən biridir. Devalivasiya və neft qiymətlərinin aşağı düşməsi fonunda istehsalın nə qədər vacib olduğu bir daha sübut olundu. İran illərlə iqtisadi sanksiyalara qarşı ancaq yerli istehsalın gücünə dayana bildi. Neftdən isə az gəlir əldə edirdi. Çünki İran öz neftini qara bazarda çox aşağı qiymətə satırdı. “Avrora” şirkətinə isə ölkəmizin əsas istehsal lokomotivlərindəndir desəm yanılmaram. Hökməlidə yerləşən, şirkətimizə məxsus böyük istehsal kompleksi və barmaqla sayılacaq qədər az olan, son texnologiyalara malik anbar istehsala və ölkə iqtisadiyyatına verilən ən böyük töhfələrdəndir. “Avrora” ölkəmizdə ilk energetik içki istehsalçıdır. “Bizon”, “GO” kimi hər kəs tərəfindən sevilən bu energetik içkilər yerli istehsaldır və biz bununla qürur duyuruq. Şitkətimiz həmçinin makaron, un, peçenye, vafli, biskvit, kreker və başqa məhsulların da istehsalçısıdır. Yaxın gələcəkdə isə bazarı yeniliklər gözləyir. Bunlar isə sirr olaraq qalsın.

Ölkəmizdə həm də ixrac səfərbərliyi var. Avrora da bu karvana qoşulubmu? Əgər qoşulubsa, regional (MDB) rəqabətə tab gətirmək üçün şirkət hansı addımları atır? Daha çox hansı məhsullarla regional bazarlara çıxmağı planlaşdırır?

- Ölkə olaraq gec də olsa ixracın əhəmiyyətini başa düşdük. Bəzən neft qiymətlərinin aşağı düşməsinə sevinirəm. Çünki ənənəvi iqtisadiyyatdan başqa nələrin olduğunu görmək məcburiyyətində qaldıq. Nə qədər neft və qaz kimi tükənən mənbələrə arxayın olub yaşamaq olar?! Hazırda neft və qaz tükənməyib, sadəcə qiymtlər çox aşağı düşüb. Biz isə ölkə olaraq buna çətinliklə dözürük. İxrac artıq həyati məsələdir. Hər bir şirkətin ən böyük arzularından biri məhz məhsullarının xarici bazarlara ixrac olunmasıdır. Şirkətimiz də normal olaraq ixrac məsələləri üzərində çalışır. Şirkətimiz rəqabətə davamlı və keyfiyyətli, ixrac yönümlü məhsullar istehsal edir. İxracatla bağlı işlər gedir. Ümumiyyətlə isə ərəb coğrafiyası, Rusiya, Gürcüstan, Mərkəzi Asiya ölkələri cazibəli bazardır. Biz ölkə biznesi kimi oralarda da ola bilərik və olmalıyıq.

Sizə həm də ilk satınalma bloqunun müəllifisiniz. Nə üçün satınalma? Bu sahəyə xüsusi marağınız varmı?

- Satınalmaya maraq illər ərzində formalaşdı. Ana dilimizdə ədəbiyyatın olmaması isə məni satınalma ilə bağlı yazılar yazmağa vadar etdi. Beləliklə, adishov.com satınalma bloqunda yazılar və fikirlərimi paylaşmağa başladım. İnşallah bu sahədə kitab üzərində də çalışıram. Ömür qısadır. Faydalı olmaq lazımdır. Satınalmadan söhbət açılmışkən, qeyd edək ki, bu, ölkəmizdə ən həssas sahələrdən biridir. Təəssüflər olsun ki, sui istifadələr də az deyildir. Buna bir izahat vermək istərdinizmi?

- Məncə şirkət rəhbərləri satınalma menecerlərinin və ya şöbəsinin fəaliyyətini tam izləməlidirlər. “Otkat” artıq bazarın leqal termininə çevrilib. Satınalma sahəsində olan sui-istifadə halları biznesin heç bir sahəsində yoxdur. Sanki bazarın xəmirini belə yoğurublar. Ümumiyyətlə isə hələ də Azərbaycanda korporativ mədəniyyət formalaşmayıb. Bir çox işlər pərdə arxasında həll edilir. Axı bu, nə qədər belə davam edə bilər? Bir gün pərdə qalxacaq və hər birimiz bu satirik teatrı izləmək məcburiyyətində qalacağıq.

Devalvasiyalar sonrası gedişat pərakəndə sektorundan da yan keçmədi. Bağlanan mağazalar, bazarı tərk edən maraklarımız oldu. Siz bu dövrü bir peşəkar kimi necə qiymətləndirirsiniz? Prosesin pərakəndə sektoruna müsbət və mənfi tərəfləri nədən ibarətdir?

Prosesin müsbət tərəfləri əlbəttə ki, var. Əvvəla, arxasında güclü şirkətlər olan market şəbəkələri və işini sistemli şəkildə quranlar bazarda qaldı və qalacaq. Mənfi cəhətlər isə bazarın kiçilməsi, orta və kiçik sahibkarlığın çox çətin və bəzən bərbad vəziyyətə düşməsi, işsizlər ordusuna qoşulanların çoxalması və s. kimi halları qeyd etmək olar. Krizislərin fürsət olduğuna hər zaman inanmışam. Bu dövrdə də fürsətləri dəyərləndirib güclənənlər oldu. Məsələn, “Veysəloğlu” şirkətinin dəstəyilə yaranmış “Araz” marketlər şəbəkəsi dayanmadan işlərinə davam etdi və bugün 60 ticarət nöqtəsilə böyük bazar payına sahibdir. Eynilə “Veysəloğlu” şirkətinin dəstəyilə yaranmış sayı 300-ü keçən “Oba” topdan satış nöqtələri bazarın tələbinə uyğun, az təminatlı vətəndaşlarımız üçün böyük təkliflər yaratdı. Şəxsən alqışlayıram. “N1” kimi bazara böyük səslə gələn şəbəkə isə fəaliyyətini dayandırdı. “Bolmart” və “Bazarstore” gücünü artıranlar arasındadır. “Megastore” və “Sarı” marketlər şəbəkəsi isə illər ərzində qurduğu sistem sayəsində gücünü qorumağı bacardı və trend yuxarı istiqamətdədir. Sözsüz, bazara “superstore” ifadəsini gətirən “Bravo”nu unutmaq olmaz. Baş ofisindən tutmuş, mağazaların dizaynına və logistika mərkəzinə qədər hər şey çox yüksək səviyyədədir. Bir nüansı da qeyd edim ki, “Azərbaycan Supermarket” MMC şirkətinə məxsus “Bravo” ölkəmizdə fəaliyyət göstərən bir çox böyük və tanınmış distributor şirkətlərdən daha böyük kapital, sistem və təcrübəyə malikdir.

Apardığımız müşahidələr göstərir ki, böhran dövründə yerli markalara rəğbət sürətlə artır. Əksəriyyət bunu ucuzluqla əlaqələndirir və neqativ yöndə dəyərləndirir. Sizin bu trend barəsində fikirləriniz necədir? Gedişatın pozitiv tərəfləri heç yoxdur?

- Böhranın əsas pozitiv tərəflərindən biri də elə yerli markalara rəğbətin artmasıdır.İlkin mərhələdə ucuz, az keyfiyyətli və keyfiyyətli məhsullar bazara çıxsa da, bu mərhələ tezliklə müsbət yönə gedəcək. Mən bu trendi dəstəkləyirəm. Ölkə olaraq yerli məhsula və yerli sahibkara dəstək olmalıyıq. Bəlkə də bu, bizim gələcək mövcudluğumuz və inkişafımızdır. Böhran bir dalğadır. Kim möhkəm dayanarsa, yıxılmayacaq, boğulmayacaq. Əks halda dalğa bizi sahildəki sərt qayalara çırpacaq. Möhkəm dayanmaq üçün isə təməl çox yaxşı olmalıdır.