Kartdan-karta ödənişlər və ticarətdə yaranan yeni risklər
Kartdan-karta ödənişlər son dövrlərdə pərakəndə ticarət və iaşə sektorunda tez-tez görünür. Müştərilər bəzən POS-terminal vasitəsilə rəsmi ödəmə etmək imkanından məhrum qalır. Bu halda onlar satıcının şəxsi kartına vəsait köçürməyə məcbur edilir. Nəticədə kassa çeki təqdim olunmur və əməliyyat qeydiyyata alınmır.
İstehlakçı hüquqlarının pozulması
Bu praktika alıcının müdafiə imkanlarını məhdudlaşdırır. Rəsmi çeki olmayan alıcı xərclərini sübut edə bilmir. Həmçinin əməliyyat üçün nəzərdə tutulmuş geri ödəmə və ya cashback imkanı itir. ƏDV ödəyiciləri üçün isə müvafiq vergi qaydalarından faydalanmaq çətinləşir.
Vergi və şəffaflıq narahatlığı
Ekspertlər bildirir ki, kartdan-karta köçürmələr vergidən yayınmaq üçün əlverişli mexanizmə çevrilə bilər. Satıcılar bu yolla gəlirlərini rəsmi uçota daxil etməyə bilər. Dövlətin vergi gəlirləri azalır. İqtisadi fəaliyyətin şəffaflığında çatışmazlıqlar yaranır.
Azad İstehlakçılar Birliyinin çağırışı
Azad İstehlakçılar Birliyinin rəhbəri məsələ ilə bağlı narahatlıq ifadə edir. O, istehlakçıların seçim hüququnun təmin olunmasının vacibliyini vurğulayır. İnsanlar ödəniş üsulunu sərbəst seçə bilməlidir. Eyni zamanda alıcıların məlumatlandırılması zəruridir.
Birliyin müşahidələrinə görə, mebel və xidmət sifarişlərində tez-tez ödəniş kartdan-karta tələb olunur. Bu halda alıcı prosesin nəticələrindən xəbərsiz qalır. Belə hallarda istehlakçı qanun pozuntusunun iştirakçısına çevrilə bilər.
Maarifləndirmə niyə önəmlidir?
Birlik vacib addım kimi geniş məlumatlandırma kampaniyalarını göstərir. Alıcılar öz hüquqlarını bilməli və tələb etməlidir. Satış nöqtələrində rəsmi POS-terminal tələb etmək hüququ hər kəsə məxsusdur. Maarifləndirmə həm alıcı, həm də məsul sahibkar üçün faydalıdır.
Dövlət qurumlarının tövsiyələri və cinayətdə məsuliyyət
Dövlət Vergi Xidməti vətəndaşları nağdsız ödənişləri POS-terminal vasitəsilə həyata keçirməyə çağırır. Qurum sahibkarları qanunvericiliyə əməl etməyə dəvət edir. POS-terminal quraşdırılması vacib olan obyektlərdə bu tələbə riayət olunmalıdır.
Vergi məcəlləsi pozuntularına görə cərimələr mövcuddur. İlk dəfə belə hal aşkar ediləndə təqvim ili ərzində 1.000 manat məbləğində sanksiya tətbiq edilir. Eyni qanun pozuntusuna yenidən yol verildikdə isə cərimə 3.000 manata çatır. Bu tədbirlər sahibkarlara ciddi xəbərdarlıqdır.
Sahibkarlar üçün tövsiyələr
Sahibkarlara məsləhət verilir ki, ödəmələri POS-terminal vasitəsilə qəbul etsinlər. Bu həm vergi vəsaitlərinin düzgün hesablanmasına, həm də müştəri məmnuniyyətinə xidmət edir. Rəsmi qəbzlərin verilməsi etibarı gücləndirir. Eyni zamanda fəaliyyətə dair risklər azalır.
Alıcının hüquqlarını necə qorumaq olar
Alıcılar ilk növbədə çeki tələb etməlidir. Ödənişi kartla həyata keçirmək istəyirsinizsə, bunu açıq şəkildə bildirin. Əgər satıcı köçürmə tələb edirsə, səbəbi soruşun. Lazım gələrsə, müvafiq qurumlara müraciət edin. Hər bir vətəndaş hüquqlarını bilməlidir.
Qarşılıqlı etimada əsaslanan ticarət münasibətləri güclənməlidir. Şəffaf əməliyyatlar həm alıcı, həm də sahibkar üçün üstünlükdür. Dövlət nəzarətinin effektivliyi isə ümumi iqtisadi sağlamlıq üçün vacibdir.
Nəticəyə yönəlməyən çağırış
Həm vətəndaşlar, həm də sahibkarlar məsuliyyət daşıyır. Alıcılar öz hüquqlarını tələb etməlidir. Sahibkarlar isə qanun çərçivəsində fəaliyyət göstərməlidir. Bu balans təmin edilərsə, ticarət şəffaf və etibarlı olacaq. Əks halda risklər davam edəcək.
Qısa məsləhət: Ödəniş edərkən POS-terminal və kassa çeki tələb edin. Şübhəli hallarda müvafiq quruma məlumat verin.